Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10/8 ký sắc lệnh mới yêu cầu giảm số vaccine được khuyến nghị cho trẻ em, đồng thời tiếp tục đưa ra những tuyên bố cho rằng vaccine có liên quan đến bệnh tự kỷ, dù giới khoa học khẳng định chưa có bằng chứng cho mối liên hệ này.
Sắc lệnh mới tương tự một nỗ lực trước đó của chính quyền Trump nhằm thu hẹp lịch tiêm chủng trẻ em. Văn bản kêu gọi phụ huynh chia nhỏ lịch tiêm, đưa trẻ đến phòng khám nhiều lần hơn, đồng thời khuyến khích các bang giảm số loại vaccine bắt buộc để trẻ được đến trường.
Một thay đổi đáng chú ý là yêu cầu vaccine sởi, quai bị và rubella (MMR) được tiêm thành các mũi riêng biệt, thay vì sử dụng vaccine phối hợp như thông lệ tại Mỹ.
Sắc lệnh cũng chia vaccine trẻ em thành ba nhóm: được khuyến nghị cho tất cả trẻ, chỉ khuyến nghị với trẻ có nguy cơ cao và “ra quyết định chung”, trong đó bác sĩ và phụ huynh sẽ thảo luận về lợi ích, rủi ro đối với từng trẻ. Nhóm cuối bao gồm vaccine Covid-19, cúm, viêm gan B và một số loại khác.
Trump tiếp tục nhắc đến vaccine và bệnh tự kỷ
Sắc lệnh không trực tiếp nói vaccine gây tự kỷ. Tuy nhiên, phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump tiếp tục gợi ý về mối liên hệ này.
“Vài thập niên trước, trẻ em chỉ được tiêm một phần nhỏ số vaccine được yêu cầu ngày nay. Khi đó, người dân khỏe mạnh hơn rất nhiều, và tất nhiên tỷ lệ tự kỷ cao như hiện nay chưa tồn tại”, ông nói.
Giới khoa học khẳng định không có cơ sở để phụ huynh lo ngại vaccine gây bệnh tự kỷ, cũng như không có bằng chứng khoa học ủng hộ việc cắt giảm mạnh lịch tiêm chủng trẻ em.
Các nhà nghiên cứu cho biết vaccine hiện đại được thiết kế chính xác hơn, kích thích hệ miễn dịch bằng lượng kháng nguyên ít hơn so với trước đây nhưng vẫn bảo vệ trẻ trước nhiều bệnh truyền nhiễm.
Dù vậy, ông Trump và Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Robert F. Kennedy Jr. nhiều lần đặt nghi vấn về mối liên hệ giữa vaccine và bệnh tự kỷ, đồng thời cáo buộc các hãng dược và bác sĩ nhi khoa gây áp lực buộc phụ huynh phải tiêm vaccine cho trẻ.
Việc Nhà Trắng trực tiếp đưa ra chính sách chi tiết về vaccine được đánh giá là bất thường, thậm chí có thể chưa từng có tiền lệ. Hiện chưa rõ những khuyến nghị mới sẽ được triển khai như thế nào.
Thông thường, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), với sự tư vấn của một hội đồng chuyên gia bên ngoài, chịu trách nhiệm xây dựng khuyến nghị về vaccine. Tuy nhiên, quy trình này đã rơi vào xáo trộn sau những thay đổi nhân sự của Kennedy đối với hội đồng vaccine hồi đầu năm.
Chính quyền Trump muốn thay đổi lịch tiêm chủng
Sắc lệnh yêu cầu Kennedy cùng một lực lượng đặc nhiệm vaccine vừa được tái lập đưa ra khuyến nghị mới trong vòng 90 ngày về thời điểm và trình tự tiêm vaccine cho trẻ em. Nhóm này cũng được giao tìm phương án thay thế nhôm, một thành phần thường được sử dụng trong một số loại vaccine.
Một nghiên cứu tại Đan Mạch trên hơn 1 triệu trẻ em công bố năm ngoái không tìm thấy mối liên hệ giữa nhôm trong vaccine và các bệnh mạn tính ở trẻ. Tuy nhiên, Kennedy đã chỉ trích nghiên cứu này. Các nhà khoa học cho biết trẻ em thực tế tiếp xúc với lượng nhôm từ môi trường và sinh hoạt hằng ngày còn lớn hơn lượng nhôm nhận từ vaccine.
Chính quyền cũng muốn xem xét lại lịch tiêm chủng nhằm tìm hiểu nguyên nhân bệnh tự kỷ và tách vaccine MMR thành các mũi riêng.
Giới chuyên gia cho rằng không có lý do khoa học để tách vaccine MMR. Việc này có thể khiến trẻ bỏ lỡ một số mũi tiêm. Nhiều nghiên cứu cũng không tìm thấy mối liên hệ giữa vaccine MMR và bệnh tự kỷ, trong đó có nghiên cứu năm 2019 trên hơn 600.000 trẻ em tại Đan Mạch và một tổng quan Cochrane năm 2021 dựa trên 138 nghiên cứu.
Giới bác sĩ cảnh báo nguy cơ gây nhầm lẫn
Theo CDC, khoảng 1/31 trẻ 8 tuổi tại Mỹ được xác định mắc rối loạn phổ tự kỷ vào năm 2022, tăng đáng kể so với mức khoảng 1/150 trẻ được ghi nhận vào năm 2000. Tuy nhiên, giới khoa học vẫn chưa xác định được một nguyên nhân duy nhất giải thích sự gia tăng này.
“Đã có điều gì đó sai”, Trump nói khi đề cập tỷ lệ tự kỷ tăng lên. Ông đồng thời bác bỏ lo ngại rằng thay đổi chính sách vaccine có thể khiến các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em tái bùng phát.
“Không có điều gì tồi tệ có thể xảy ra từ những gì chúng ta đang làm”, Trump nói.
Học viện Nhi khoa Mỹ (AAP), tổ chức đã kiện chính quyền Trump liên quan đến các chính sách vaccine, chỉ trích sắc lệnh mới. Các bác sĩ cho rằng việc chia nhỏ lịch tiêm và yêu cầu phụ huynh đưa trẻ đến phòng khám nhiều lần có thể khiến tỷ lệ trẻ hoàn thành đầy đủ các mũi vaccine giảm xuống.
“Điều hữu hình nhất có thể xuất hiện từ thông báo hôm nay là sự hoang mang của phụ huynh”, bác sĩ Aaron Milstone, thành viên Ủy ban Bệnh truyền nhiễm của AAP, nói. Ông nhấn mạnh rằng có “rất, rất nhiều năm dữ liệu khoa học” chứng minh tính an toàn của vaccine đối với trẻ em.
Sắc lệnh được ban hành trong bối cảnh Trump liên tục thúc giục Kennedy đẩy nhanh việc cắt giảm số vaccine được khuyến nghị cho trẻ em, với mục tiêu tìm kiếm bằng chứng cho giả thuyết về mối liên hệ giữa vaccine và bệnh tự kỷ.
“Tôi biết ngài đang thiếu kiên nhẫn”, Kennedy nói với Trump tại sự kiện công bố sắc lệnh hôm 10/8. “Chúng tôi sẽ đưa ra các hành động và phát hiện ngay khi có kết quả.”
