Tình báo Mỹ và Israel cảnh báo các lực lượng thân Iran có thể dùng tên lửa vác vai tấn công chuyên cơ của Tổng thống Donald Trump khi ông rời Ankara. Mối đe dọa chưa được xác nhận hoàn toàn, nhưng đội ngũ an ninh Mỹ quyết định không mạo hiểm.
Khi đoàn xe của Tổng thống Donald Trump lao qua thủ đô Ankara để ra sân bay, đội ngũ an ninh Mỹ phải đưa ra một quyết định khẩn cấp.
Theo các quan chức Mỹ và Trung Đông, hồi tháng 7, tình báo Mỹ và Israel phát hiện thông tin cho rằng các lực lượng thân Iran đang lên kế hoạch sử dụng tên lửa phòng không vác vai (MANPADS) để tấn công máy bay chở Trump khi ông rời Thổ Nhĩ Kỳ sau hội nghị thượng đỉnh NATO.
Trong kịch bản xấu nhất, một tay súng có thể vượt qua hệ thống an ninh dày đặc, tiếp cận vị trí cách sân bay khoảng 800 m và khai hỏa tên lửa vác vai vào máy bay của tổng thống. Dù máy bay sau đó được chiến đấu cơ hộ tống, thời điểm cất cánh vẫn được đánh giá là đặc biệt dễ tổn thương.
Một số quan chức Mỹ cho rằng âm mưu này thiếu thực tế, thậm chí khó có khả năng xảy ra. Quan chức Thổ Nhĩ Kỳ sau đó cũng nói với các đối tác trong khu vực rằng họ không tìm thấy bằng chứng cho thấy Trump thực sự đối mặt với nguy cơ bị tên lửa vác vai tấn công.
Tuy nhiên, giữa lúc Mỹ đang chiến tranh với Iran và thời gian xác minh thông tin rất hạn chế, Cơ quan Mật vụ Mỹ quyết định không mạo hiểm.
Màn nghi binh như phim điệp viên
Sau khi rời limousine, Trump lên một phiên bản cũ của Air Force One. Nhưng thay vì tiếp tục hành trình trên chiếc máy bay này, ông bất ngờ được đưa vào một xe chở suất ăn rồi chuyển sang một máy bay khác mà không để các phóng viên, thậm chí một số quan chức cấp cao Nhà Trắng, biết được.
Một số trợ lý thân cận, trong đó có trợ lý riêng Natalie Harp, đi cùng Trump.
Tổng thống sau đó bay trên chiếc máy bay nhỏ hơn cùng Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tới một căn cứ quân sự ở Anh. Tại đây, ông bí mật chuyển trở lại máy bay ban đầu và bước xuống cầu thang như thể đã ở trên đó suốt hành trình.
Ở chặng cuối về Mỹ, Trump lại chuyển sang chiếc máy bay phản lực do Qatar tặng mà ông ưa thích, mang đến chuyến bay thoải mái hơn.
Hình ảnh Air Force One đậu tại sân bay Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy các phương tiện mang logo của công ty cung cấp suất ăn Turkish DO & CO. Công ty từ chối bình luận về khách hàng, viện dẫn yêu cầu bảo mật.
Màn nghi binh sau đó nhận được lời khen từ nhiều đồng minh chính trị của Trump, cho rằng tổng thống đã qua mặt một đối thủ từng treo thưởng 10 triệu USD cho việc sát hại ông. Tuy nhiên, những người chỉ trích lại đăng các hình ảnh do AI tạo ra, mô tả Trump co ro trong xe chở suất ăn, trái ngược với hình ảnh một tổng thống thời chiến từng sống sót qua ba vụ ám sát bằng súng.
Trump cho biết ông chỉ làm theo yêu cầu của đội ngũ an ninh.
“Điều đó thực sự phụ thuộc vào Mật vụ. Tôi làm theo Mật vụ và quân đội. Họ muốn tôi đi một chuyến bay khác, một máy bay khác vì lý do an toàn”, ông nói hôm 11/8.
Nhà Trắng ban đầu không có kế hoạch công khai màn nghi binh. Thông tin chỉ được tiết lộ sau khi Washington Post đưa tin, khiến truyền thông đặt câu hỏi tại sao các phóng viên không được thông báo về việc chuyển máy bay và liệu việc họ có mặt trên chiếc máy bay được cho là Air Force One có khiến họ gặp nguy hiểm hay không.
Trên chiếc máy bay đó còn có Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent.
Theo các quan chức, Mỹ đã điều chiến đấu cơ hộ tống chiếc máy bay mà Trump rời bỏ.
“Không có chỗ cho sai lầm”
Thông tin tình báo đáng lo ngại được chuyển tới nhóm lãnh đạo cấp cao của Trump ngày 7/7, một ngày trước khi hội nghị NATO kết thúc.
Một số trợ lý vốn đã lo ngại về chuyến công du Thổ Nhĩ Kỳ của Trump, đặc biệt khi ông dự định sử dụng chiếc máy bay do Qatar tặng vốn có ít khả năng phòng thủ hơn. Tuy nhiên, Trump không chia sẻ những lo ngại này và vẫn muốn sử dụng máy bay.
Israel sau đó thu thập thông tin về việc các lực lượng thân Iran thảo luận kế hoạch sát hại Trump tại Thổ Nhĩ Kỳ. Thông tin được chuyển cho Mỹ khá mơ hồ và nhiều thành viên trong chính quyền không đánh giá nó hoàn toàn đáng tin cậy. Một số người thậm chí nghi ngờ Israel muốn thúc đẩy Trump leo thang cuộc chiến kéo dài nhiều tháng với Iran.
Vài giờ sau, Mỹ thu thập thông tin riêng về nguy cơ tên lửa. Các quan chức Mỹ cũng hoài nghi về âm mưu này bởi không có bằng chứng cho thấy các tay súng sở hữu tên lửa hoặc hệ thống phóng cần thiết tại Ankara.
Tuy nhiên, việc liên tục xuất hiện các mối đe dọa nhằm vào tổng thống, chiến tranh căng thẳng với Iran và bức tranh tình báo đáng lo ngại khiến Mật vụ không thể chấp nhận rủi ro.
Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee nói hôm 11/8 rằng tình báo của Mossad là một trong những cơ sở giúp Mỹ xác định âm mưu này có thật.
Mật vụ Mỹ từng sử dụng các biện pháp tương tự trong quá khứ. Năm 2000, Tổng thống Bill Clinton bay từ Pakistan tới Ấn Độ trên một máy bay không mang dấu hiệu nhận diện, hạ cánh ngay sau Air Force One. Năm 2002, Phó tổng thống Dick Cheney bí mật chuyển từ Air Force Two sang máy bay vận tải C-17 tại Jeddah, Saudi Arabia, trước khi bay tới Bahrain.
Trong cả hai trường hợp, Mật vụ đều đánh giá các lãnh đạo Mỹ đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng trong quá trình di chuyển.
John Kirby, cựu quan chức cấp cao của Nhà Trắng, Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao dưới thời Barack Obama và Joe Biden, cho rằng đội ngũ Trump đúng khi thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ tổng thống. Tuy nhiên, ông nói giới chức đáng lẽ có thể thông báo trước cho báo chí và yêu cầu không đưa tin cho đến khi Trump an toàn.
Theo Kirby, việc để phi hành đoàn và hành khách trên chiếc máy bay đó không biết về mối đe dọa là điều “không thể chấp nhận”.
Căng thẳng với Iran và nguy cơ an ninh ngày càng lớn
Trump và đội ngũ của ông đã phải tăng cường các biện pháp bảo vệ trong nhiều năm trước những mối đe dọa từ Iran.
Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, nhóm của Trump đối mặt với các cuộc tấn công mạng, những lời đe dọa nghiêm trọng nhằm vào tính mạng và cả máy bay của ông. Chính phủ Iran từng chỉ đạo một đặc vụ ám sát Trump trước cuộc bầu cử. Khi đó, Mật vụ cảnh báo về nguy cơ drone theo dõi đoàn xe cũng như khả năng bị đầu độc.
Trong những tuần gần đây, Iran còn tìm cách phá vỡ hoạt động của chính quyền Mỹ bằng cách tấn công điện thoại của các trợ lý cấp cao, theo một quan chức.
Không chỉ Trump, một số quan chức cấp cao đương nhiệm và cựu quan chức chính quyền cũng được cảnh báo về các mối đe dọa cụ thể và phải tăng cường biện pháp bảo vệ.
Mối nguy này diễn ra song song với nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm làm cho các chuyến bay của tổng thống khó bị theo dõi hơn.
Từ năm 2023, Không quân Mỹ bắt đầu loại bỏ số hiệu đuôi khỏi một số máy bay nhằm gây khó khăn cho việc theo dõi. Tuy nhiên, nhiều máy bay vẫn tự động phát tín hiệu vị trí mà các máy bay khác và các website theo dõi chuyến bay có thể nhận được.
Chiếc Boeing 757 nhỏ hơn đưa Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ không sử dụng mật danh “Air Force One”, vốn chỉ được dùng khi tổng thống có mặt trên máy bay. Nó cũng không phát tín hiệu vị trí theo các hệ thống theo dõi chuyến bay.
Việc sử dụng chiếc máy bay hai động cơ nhỏ hơn còn có một lợi thế khác: về lý thuyết, nó tạo ra dấu hiệu nhiệt thấp hơn nhiều so với Boeing 747, khiến máy bay khó bị phát hiện và nhắm mục tiêu bởi một số loại tên lửa đất đối không, trong đó có MANPADS.
