Trung Quốc đang xem xét triển khai các gói hỗ trợ tài chính cho các hãng hàng không quốc doanh chịu ảnh hưởng nặng nề từ việc giá nhiên liệu tăng vọt do xung đột Iran. Đây có thể là “phao cứu sinh” lớn nhất cho ngành kể từ đại dịch Covid-19.
Các biện pháp đang được cân nhắc bao gồm trợ cấp từ ngân sách, ưu đãi thuế và các khoản vay lãi suất thấp do nhà nước bảo lãnh. Ngoài ra, khả năng sáp nhập giữa các hãng cũng được đưa vào bàn thảo. Tuy nhiên, quá trình này vẫn ở giai đoạn sơ bộ và chưa có quyết định cuối cùng.
Ngành hàng không đối mặt khủng hoảng mới
Ngành hàng không toàn cầu đang trải qua cuộc khủng hoảng lớn nhất kể từ đại dịch, khi chi phí nhiên liệu tăng mạnh. Tại Trung Quốc, ba “ông lớn” gồm China Southern Airlines Co., China Eastern Airlines Corp. và Air China Ltd. vẫn chưa thể phục hồi hoàn toàn sau Covid-19.
Giai đoạn 2020–2025, ba hãng này lỗ cộng dồn khoảng 209 tỷ nhân dân tệ (tương đương 30 tỷ USD), trong đó chỉ có China Southern ghi nhận lợi nhuận trong một năm. Dù thông tin về khả năng hỗ trợ giúp cổ phiếu các hãng này giảm bớt đà lao dốc tại Hong Kong, triển vọng vẫn còn nhiều thách thức.
Giá nhiên liệu tăng và gánh nặng nợ cao
Xung đột Iran đã khiến giá năng lượng leo thang, gây áp lực trực tiếp lên chi phí vận hành của các hãng bay, đặc biệt là khi các hãng Trung Quốc ít sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu (hedging).
Theo giới phân tích, tỷ lệ nợ ròng trên vốn chủ sở hữu của các hãng này đã vượt 200% vào cuối năm ngoái — mức khá cao so với các đối thủ trong khu vực. Điều này khiến họ dễ tổn thương trước biến động chi phí.
Các chuyên gia nhận định chính phủ Trung Quốc có thể áp dụng lại các biện pháp từng sử dụng trong đại dịch, như giảm chi phí và hỗ trợ tài chính trực tiếp. Đồng thời, khả năng các hãng lớn thâu tóm các hãng nhỏ hơn cũng không bị loại trừ nhằm giảm áp lực tài chính toàn ngành.
Bài toán dài hạn: dư thừa công suất và cạnh tranh khốc liệt
Trong nhiều năm, Trung Quốc đã trợ cấp mạnh cho ngành hàng không, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh nhưng cũng dẫn đến tình trạng dư thừa công suất và cạnh tranh nội địa gay gắt, kéo giá vé xuống thấp. Trong thập kỷ qua, ba hãng lớn đã nhận hơn 120 tỷ nhân dân tệ hỗ trợ từ chính phủ.
Dù vậy, theo các nhà phân tích, tình hình hiện tại chưa đến mức khủng hoảng thanh khoản. Các hãng vẫn nắm giữ lượng tiền mặt cao hơn so với trước đại dịch, dù gánh nặng nợ đã tăng đáng kể.
Kỳ vọng hạ nhiệt nếu thị trường năng lượng ổn định
Một số tín hiệu tích cực có thể đến nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt và hoạt động vận tải qua Strait of Hormuz được nối lại, giúp giảm áp lực giá nhiên liệu.
Theo đánh giá của Bloomberg Intelligence, cú sốc giá nhiên liệu hiện nay có thể chỉ mang tính ngắn hạn nếu tiến trình hòa bình được duy trì, qua đó giúp ngành hàng không có thêm thời gian phục hồi.
