Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19/8 cho biết ông đã gọi điện cho Tổng thống Nga Vladimir Putin, đề nghị bắt đầu chuẩn bị cho một hội nghị thượng đỉnh trực tiếp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy. Kế hoạch này được ông Trump đưa ra sau cuộc gặp Zelenskiy cùng nhiều lãnh đạo châu Âu tại Nhà Trắng.
Theo đề xuất, lãnh đạo Nga và Ukraine sẽ gặp song phương trước, sau đó có thêm hội nghị ba bên với sự tham gia của Trump. Tuy nhiên, phía Nga chưa xác nhận liệu ông Putin có đồng ý hay không.
Trump cho biết Phó tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio và đặc phái viên Steve Witkoff sẽ phối hợp chuẩn bị cho khả năng tổ chức hội nghị. Zelenskiy nói cuộc gặp trực tiếp với Putin không nên có điều kiện tiên quyết và ông sẵn sàng bàn về các vấn đề lãnh thổ với phía Nga.
Trong cuộc họp báo, lãnh đạo Ukraine khẳng định hai điểm then chốt đã được Mỹ đồng ý: tham gia bảo đảm an ninh trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào và để việc thảo luận lãnh thổ chỉ diễn ra trực tiếp giữa Kyiv và Moscow. Trump cũng úp mở khả năng Nga có thể phóng thích khoảng 1.000 tù nhân như một “thiện chí ban đầu”.
Các quan chức châu Âu dự kiến sẽ họp trực tuyến thêm với Trump để bàn chi tiết về cơ chế bảo đảm an ninh cho Ukraine. Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho rằng: “Trọng tâm hiện nay chính là bảo đảm an ninh và sự tham gia sâu hơn của Mỹ.”
Diễn biến mới đánh dấu bước xoay chuyển đáng kể cho Kyiv chỉ vài ngày sau khi Trump tại Alaska từng cho rằng trách nhiệm chấm dứt xung đột thuộc về Ukraine. Tại Washington, bầu không khí trở nên tích cực hơn, với sự đồng thuận của lãnh đạo Mỹ, châu Âu và Ukraine về ưu tiên ngừng bắn và tiến trình hòa bình.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết cuộc gặp Putin – Zelenskiy có thể diễn ra trong vòng hai tuần tới, còn Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nói các chi tiết có thể được chốt ngay trong vài giờ. Hội nghị ba bên dự kiến diễn ra trong vòng ba tuần.
Ngoài vấn đề ngoại giao, Ukraine cũng đề xuất gói mua vũ khí trị giá 100 tỷ USD từ Mỹ và hợp tác sản xuất máy bay không người lái trị giá 50 tỷ USD với nguồn tài chính do châu Âu cung cấp. Trump tuyên bố các nước châu Âu sẽ “gánh phần lớn chi phí”, còn Mỹ sẽ hỗ trợ để bảo đảm an ninh cho Kyiv.
Không khí thân thiện giữa Trump và Zelenskiy tại Nhà Trắng khác hẳn cuộc gặp căng thẳng hồi tháng 2. Zelenskiy nhiều lần cảm ơn Mỹ và châu Âu, đồng thời nhấn mạnh Ukraine cần thêm hệ thống phòng không Patriot để đối phó làn sóng tấn công bằng tên lửa và UAV của Nga.
Tuy nhiên, rủi ro đối với Ukraine vẫn lớn. Sau hội nghị Alaska, Trump đã hạ giọng trong việc đe dọa trừng phạt Moscow và từ bỏ yêu cầu ngừng bắn như điều kiện bắt buộc cho đàm phán, khiến lập trường của Mỹ có phần nghiêng về phía Nga.
Trong khi đó, Điện Kremlin được cho là tiếp tục yêu cầu Ukraine nhượng toàn bộ vùng Donbas và giữ Crimea, đổi lại sẽ ngừng mở rộng ở các tỉnh Zaporizhzhia và Kherson. Đây là những nhượng bộ mà Kyiv và châu Âu nhiều lần bác bỏ, coi là bất công và có lợi cho Nga.
Cùng ngày Zelenskiy đến Washington, các cuộc tấn công của Nga nhằm vào Kharkiv và Zaporizhzhia khiến ít nhất 10 dân thường thiệt mạng, trong đó có hai trẻ em, và hàng chục người bị thương.
