Donald Trump cho biết Washington có thể nới lỏng các lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ đối với Iran, đồng thời để Hải quân Mỹ hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz. Ông dự đoán cuộc chiến với Iran có thể sớm kết thúc, trong bối cảnh áp lực kinh tế và chính trị gia tăng sau nhiều ngày thị trường dầu mỏ biến động mạnh.
Phát biểu tại một cuộc họp báo ở Florida, ông Trump nói chiến dịch quân sự “đang đi trước kế hoạch”, dù thừa nhận xung đột khó kết thúc ngay trong tuần này. Tổng thống Mỹ nhấn mạnh Washington sẽ “đánh mạnh hơn nhiều lần” nếu Iran làm gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu, đồng thời khẳng định mục tiêu là giữ giá dầu ở mức thấp.
Ông cho biết đã thảo luận vấn đề này với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc điện đàm trước đó. Theo các nguồn tin, Nhà Trắng đang xem xét nhiều biện pháp để đối phó với giá dầu và giá xăng tăng mạnh, bao gồm xả kho dự trữ dầu chiến lược, tạm dừng thu thuế xăng liên bang hoặc thậm chí can thiệp vào thị trường dầu kỳ hạn.
Trong khi các quan chức Mỹ trước đó khẳng định Washington có thể theo đuổi cuộc chiến lâu dài, phát biểu mới của ông Trump cho thấy Nhà Trắng đang cân nhắc khả năng sớm khép lại xung đột. Tổng thống Mỹ nói quân đội đã tấn công khoảng 5.000 mục tiêu tại Iran, làm suy giảm năng lực tên lửa của Tehran xuống còn khoảng 10% và giảm 83% số vụ phóng máy bay không người lái.
Dù vậy, ông cũng thừa nhận nhiều vấn đề chưa rõ ràng liên quan đến ban lãnh đạo mới của Iran và tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục chiến dịch cho đến khi “kẻ thù bị đánh bại hoàn toàn”. Theo ông Trump, hơn 50 tàu Iran đã bị đánh chìm và Mỹ có thể tiếp tục tấn công các mục tiêu quan trọng khác như cơ sở sản xuất điện nếu chiến sự kéo dài.
Những phát biểu của ông Trump cho thấy thách thức lớn đối với Nhà Trắng khi phải cân bằng giữa mục tiêu quân sự và những hệ lụy kinh tế – chính trị của cuộc chiến.
Thị trường dầu biến động mạnh
Sau tín hiệu từ Nhà Trắng về khả năng chấm dứt xung đột, thị trường tài chính Mỹ phục hồi. Chỉ số S&P 500 có lúc tăng khoảng 1%, trong khi giá dầu và lợi suất trái phiếu Mỹ giảm.
Giá dầu Mỹ trong ngày giao dịch biến động mạnh, từng vượt 119 USD/thùng trước khi giảm xuống dưới 90 USD sau khi thị trường đóng cửa. Đà hạ nhiệt cũng đến từ khả năng các nền kinh tế lớn phối hợp giải phóng nguồn dự trữ năng lượng khẩn cấp.
Tuy nhiên, eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng của thế giới – gần như bị tê liệt và chưa có kế hoạch cụ thể để bảo vệ tàu thuyền. Ông Trump cho biết lưu lượng tàu qua khu vực đang tăng trở lại và Mỹ đang “xem xét khả năng kiểm soát” tuyến hàng hải này.
Trong bối cảnh eo biển Hormuz bị gián đoạn, Saudi Arabia – nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới – được cho là đã giảm sản lượng, cùng với các động thái tương tự từ UAE, Kuwait và Iraq.
Ông Trump cảnh báo Iran không được phong tỏa tuyến vận chuyển dầu này. Nếu điều đó xảy ra, Mỹ sẽ đáp trả “mạnh gấp 20 lần”.
Tình hình chiến sự và chính trị Iran
Tính đến nay, chiến sự đã khiến hơn 1.300 người Iran thiệt mạng, cùng hàng trăm người chết tại Lebanon và nhiều thương vong ở Israel và các nước vùng Vịnh. Mỹ cũng ghi nhận binh sĩ thứ bảy tử trận trong cuộc xung đột.
Iran tiếp tục phóng tên lửa và máy bay không người lái về phía Israel và các nước Arab vùng Vịnh, dù dữ liệu cho thấy cường độ tấn công đã giảm. Trong khi đó, NATO đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo phóng từ Iran về phía Thổ Nhĩ Kỳ, làm dấy lên nguy cơ liên minh quân sự này bị cuốn sâu hơn vào xung đột.
Trong nước, Iran vừa bầu Mojtaba Khamenei – con trai của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei – làm lãnh tụ mới sau khi cha ông thiệt mạng trong đợt tấn công mở màn của Mỹ và Israel. Vệ binh Cách mạng Iran đã tuyên bố trung thành với nhà lãnh đạo mới.
Các nhà phân tích cho rằng việc ông Mojtaba Khamenei lên nắm quyền nhiều khả năng sẽ duy trì đường lối cứng rắn của Tehran, đồng nghĩa cuộc chiến ở Trung Đông khó sớm thay đổi hướng đi.
Trong khi đó, Saudi Arabia và Bahrain tiếp tục hứng chịu các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV, còn Riyadh cảnh báo các hành động của Iran có thể khiến căng thẳng leo thang và Tehran sẽ là bên chịu thiệt hại lớn nhất.
Trước nguy cơ an ninh gia tăng, Mỹ đã yêu cầu các nhân viên ngoại giao không thiết yếu rời Saudi Arabia.
