Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phát tín hiệu tìm lối thoát khỏi cuộc chiến với Iran, đồng thời gia tăng sức ép bằng việc cử Phó tổng thống JD Vance chuyển tối hậu thư tới Tehran: chấp nhận đàm phán hoặc đối mặt với các cuộc tấn công vào hạ tầng trọng yếu.
Trước đó vài giờ, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian bất ngờ gửi thư tới người dân Mỹ, khẳng định Iran không thù địch với Washington và chỉ hành động tự vệ, đồng thời cảnh báo việc tiếp tục đối đầu sẽ gây tổn thất lớn hơn.
Tối hậu thư và tín hiệu đàm phán mâu thuẫn
Theo các nguồn tin, thông điệp do ông Vance chuyển qua trung gian nhấn mạnh sự “mất kiên nhẫn” của ông Trump và cảnh báo các cuộc tấn công vào tài sản chiến lược sẽ gia tăng nếu Iran không ngồi vào bàn đàm phán. Tuy nhiên, Mỹ cũng để ngỏ khả năng ngừng bắn nếu các điều kiện được đáp ứng.
Dù vậy, thông điệp từ Washington vẫn thiếu nhất quán. Trên mạng xã hội, ông Trump cho rằng Iran đã đề nghị ngừng bắn, nhưng phía Tehran bác bỏ, gọi đây là thông tin “sai lệch và vô căn cứ”.
Ông Trump cũng tiết lộ Mỹ đang liên lạc với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, song cấu trúc và kênh đàm phán vẫn chưa rõ ràng.
Thị trường biến động, eo biển Hormuz là điểm nghẽn
Những phát biểu trái chiều từ Nhà Trắng tiếp tục khiến thị trường dầu biến động mạnh. Giá dầu Mỹ vẫn duy trì trên 100 USD/thùng, trong khi dầu Brent dao động quanh mốc này.
Iran đã đóng phần lớn Strait of Hormuz ngay sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel hôm 28/2, làm gián đoạn nguồn cung dầu, khí và cả phân bón toàn cầu. Quốc hội Iran thậm chí đã thông qua luật áp phí đối với tàu thuyền qua lại tuyến này.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết việc mở lại eo biển sẽ do Iran và Oman quyết định, đồng thời nhấn mạnh các cuộc tiếp xúc với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff “không đồng nghĩa với đàm phán chính thức”.
Quốc tế gia tăng sức ép ngoại giao
Một liên minh các nước đồng minh của Mỹ đang chuẩn bị nỗ lực ngoại giao nhằm buộc Iran mở lại eo biển Hormuz, đồng thời cân nhắc các biện pháp trừng phạt nếu tình trạng phong tỏa kéo dài.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper dự kiến chủ trì cuộc họp trực tuyến với khoảng 35 quốc gia, bao gồm Pháp, Đức, Nhật Bản và UAE, nhằm tìm giải pháp đảm bảo tự do hàng hải. Mỹ không tham gia cuộc họp này.
Một số quốc gia vùng Vịnh cũng kêu gọi Liên Hợp Quốc cho phép sử dụng vũ lực để mở lại tuyến hàng hải chiến lược.
Trong khi đó, ông Trump kêu gọi các nước phụ thuộc vào nguồn năng lượng qua Hormuz “hành động mạnh mẽ hơn”, đồng thời bày tỏ thất vọng với các đồng minh, đặc biệt là NATO, vì chưa tham gia sâu hơn vào cuộc chiến.
Xung đột lan rộng, thương vong gia tăng
Giao tranh tiếp tục leo thang khi Iran phóng tên lửa vào nhiều mục tiêu tại Trung Đông, trong khi Mỹ và Israel duy trì không kích. Israel, Bahrain, Kuwait và UAE đều ghi nhận các cuộc tấn công.
Một tàu chở nhiên liệu bị tấn công tại vùng biển Qatar, cho thấy rủi ro ngày càng lớn đối với vận tải khu vực. Tập đoàn Emirates Global Aluminium cũng phải dừng hoạt động một nhà máy sau khi bị trúng tên lửa.
Ông Trump tuyên bố Mỹ đã đạt được một số mục tiêu quân sự, bao gồm ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân, thậm chí ám chỉ đã xảy ra “thay đổi chế độ” sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng và được thay thế bởi Mojtaba Khamenei.
Áp lực trong nước và nguy cơ kéo dài chiến tranh
Mỹ tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự, với thêm một nhóm tác chiến tàu sân bay được điều tới Trung Đông. Tổng số người thiệt mạng trong xung đột đã vượt 5.000, phần lớn tại Iran; Lebanon cũng ghi nhận hơn 1.300 ca tử vong.
Giá xăng tại Mỹ đã vượt 4 USD/gallon, tạo áp lực chính trị lớn cho chính quyền trong năm bầu cử giữa kỳ. Theo các nguồn tin, ông Trump nhận thức rõ tình hình hiện tại “không thể kéo dài”, và đang tìm cách kết thúc xung đột trong vài tuần tới, dù vẫn duy trì áp lực quân sự để buộc Iran nhượng bộ.
