Thỏa thuận do Tổng thống Donald Trump thúc đẩy nhằm hạ nhiệt xung đột với Iran đang làm dấy lên lo ngại tại Israel, khi giới lãnh đạo nước này cân nhắc giữa việc giảm áp lực lên Tehran và nguy cơ rạn nứt quan hệ với Washington, đặc biệt trong bối cảnh xung đột với Hezbollah tại Lebanon.
Sự bất an càng gia tăng do nội dung chi tiết của thỏa thuận vẫn chưa rõ ràng. Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là đang tìm cách sớm gặp ông Trump để làm rõ các vấn đề còn chồng chéo. Trước đó, một cuộc không kích của Israel vào Beirut nhằm đáp trả Hezbollah suýt khiến tiến trình đàm phán đổ vỡ, buộc Nhà Trắng và các bên trung gian phải gấp rút can thiệp.
Ông Trump công khai chỉ trích hành động quân sự của Israel và kêu gọi chấm dứt các đòn tấn công tại Lebanon—lập trường đi ngược với thỏa thuận ngừng bắn trước đó do Mỹ làm trung gian. Trong khi đó, Iran cho rằng Washington phải chịu trách nhiệm chấm dứt các hành động quân sự của Israel.
Bất chấp áp lực, Bộ trưởng Quốc phòng Israel khẳng định quân đội sẽ duy trì “vùng an ninh” tại Lebanon vô thời hạn và sẵn sàng hành động đơn phương để ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Phát biểu trước báo giới, ông Netanyahu cho rằng Israel đã đạt được phần lớn mục tiêu quân sự: làm suy yếu năng lực sản xuất chiến tranh, gây tổn hại kinh tế Iran và đẩy lùi chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cuộc chiến chưa kết thúc và Israel vẫn phải duy trì cảnh giác.
Ở hậu trường, giới chức Israel lo ngại thỏa thuận có thể giúp Iran sớm được nới lỏng trừng phạt, qua đó phục hồi kinh tế mà không phải từ bỏ lượng uranium đã làm giàu—một nhượng bộ được xem là chưa đủ.
Một số chuyên gia cho rằng kỳ vọng ban đầu của Israel—lật đổ hoặc làm tê liệt hoàn toàn chế độ Iran—là không thực tế. Hiện ông Netanyahu cũng đối mặt với chỉ trích trong nước, khi bị cho là đã xử lý chưa tốt cuộc chiến và quan hệ với Mỹ.
Thỏa thuận Mỹ–Iran lần này thực chất chỉ là một bản ghi nhớ sơ bộ, tập trung vào việc mở lại eo biển Hormuz, duy trì ngừng bắn kéo dài và tạo tiền đề cho các cuộc đàm phán sâu hơn về hạt nhân và trừng phạt.
Giới chức Mỹ cho biết Iran chỉ được hưởng lợi kinh tế nếu có tiến triển cụ thể trong việc đáp ứng các yêu cầu của Washington. Tuy nhiên, phía Iran lại kỳ vọng được tiếp cận một phần tài sản bị đóng băng ngay trong giai đoạn đầu.
Các nhà phân tích cảnh báo thỏa thuận có thể kéo dài đàm phán hoặc cho phép Iran duy trì năng lực phục hồi chương trình hạt nhân trong tương lai. Trong khi đó, ông Trump khẳng định Israel không cần lo ngại, nhấn mạnh rằng Iran sẽ không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
Dù vậy, thực tế chiến trường và chính trị cho thấy ảnh hưởng của Israel đối với các quyết sách của Mỹ đang bị giới hạn. Như một cựu quan chức Israel nhận định: Washington sẽ hành động theo điều họ cho là có lợi cho mình—dù điều đó có phù hợp với lợi ích của Israel hay không.
