Iran ngày 4/8 khẳng định không có bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ, cũng như chưa lên kế hoạch gặp gỡ Washington, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố ông đã hoãn một chiến dịch tấn công quân sự quy mô lớn để tạo cơ hội cho các nỗ lực ngoại giao nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Trước đó, ông Trump cho biết Mỹ từng chuẩn bị tiến hành điều mà ông mô tả là cuộc tấn công quân sự lớn nhất kể từ Thế chiến II, nhưng quyết định tạm dừng sau khi các đồng minh đề nghị ưu tiên giải pháp ngoại giao.
Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei bác bỏ tuyên bố này, khẳng định Tehran không cử bất kỳ phái đoàn hay nhà đàm phán nào sang Mỹ, đồng thời cho biết toàn bộ đoàn đàm phán của Iran vẫn đang ở trong nước, ngoại trừ Ngoại trưởng Abbas Araghchi đang có chuyến thăm Iraq.
Đáp lại, ông Trump chỉ trích giới lãnh đạo Iran là “cực kỳ hai mặt“, cho rằng Tehran vừa đề nghị đàm phán chấm dứt xung đột nhưng lại công khai phủ nhận các cuộc thương lượng. Ông cũng cảnh báo đây là “cơ hội cuối cùng” để Iran ký một thỏa thuận.
Iran vẫn đàm phán với Oman về Hormuz
Dù phủ nhận đối thoại với Mỹ, Bộ Ngoại giao Iran xác nhận nước này vẫn đang làm việc với Oman để tìm giải pháp quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz – điểm nóng chính trong căng thẳng giữa Washington và Tehran.
Truyền thông nhà nước Iran dẫn lời Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết các cuộc thảo luận về cơ chế đảm bảo tàu thuyền lưu thông qua Hormuz đã bước vào giai đoạn cuối và gần hoàn tất.
Theo các nguồn tin trung gian, Iran, Oman cùng một số quốc gia trong khu vực đang xem xét một tuyến hàng hải tạm thời, theo đó tàu thương mại đi vào Vịnh Ba Tư sẽ đi qua vùng biển Iran và rời khỏi khu vực qua vùng biển Oman mà không phải nộp phí.
Ban đầu, các nhà ngoại giao Iran tỏ thái độ tích cực với đề xuất này, nhưng sau đó yêu cầu phải có cam kết không tái diễn các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, đồng thời Mỹ phải nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ. Các bên trung gian hiện vẫn chờ phản hồi từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – lực lượng được xem là nắm vai trò quyết định trong các vấn đề an ninh của Tehran.
Nếu đạt được thỏa thuận tạm thời về Hormuz, các bên dự kiến sẽ nối lại đàm phán về một bản ghi nhớ nhằm ổn định tình hình tại eo biển trong vòng 60 ngày. Pakistan cũng được cho là đã đề xuất đăng cai vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran.
Giá dầu giảm, nhưng rủi ro vẫn hiện hữu
Các quốc gia trong khu vực cũng đề nghị mọi thỏa thuận phải bao gồm cam kết rằng Iran và các lực lượng đồng minh sẽ không đe dọa an ninh lãnh thổ của họ.
Kỳ vọng về khả năng Hormuz được mở cửa trở lại đã khiến giá dầu Brent giảm khoảng 5%, xuống quanh mức 84 USD/thùng trong phiên giao dịch đầu tuần.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng triển vọng đạt thỏa thuận vẫn còn nhiều bất ổn. Các nỗ lực hòa giải trước đây đều không mang lại kết quả rõ rệt, và nếu đàm phán tiếp tục bế tắc, Tổng thống Trump có thể quay lại phương án sử dụng vũ lực quy mô lớn.
Một dấu hỏi khác là liệu IRGC có chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào không trao cho Iran quyền kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz hay không.
Trong khi đó, Cơ quan Giám sát Hàng hải của Hải quân Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở dầu hoạt động ngoài khơi Oman đã báo cáo nghe thấy một vụ nổ ở cự ly rất gần vào tối 3/8. Con tàu và thủy thủ đoàn đều an toàn, song UKMTO khuyến cáo các tàu thuyền tiếp tục thận trọng khi di chuyển qua khu vực và nhanh chóng báo cáo mọi dấu hiệu bất thường.
