SpaceX vừa công bố hồ sơ IPO, lần đầu hé lộ chi tiết tình hình tài chính và cấu trúc quyền lực của công ty tư nhân lớn nhất thế giới. Nếu lên sàn thành công, đây có thể trở thành thương vụ IPO lớn nhất lịch sử và giúp Elon Musk tiến gần danh hiệu “người đầu tiên sở hữu tài sản nghìn tỷ USD”.
Công ty dự kiến niêm yết trên Nasdaq với mã “SPCX”.
Lỗ gần 5 tỷ USD
Dù được kỳ vọng định giá trên 1.500 tỷ USD, SpaceX đang thua lỗ rất lớn. Năm ngoái, công ty lỗ 4,9 tỷ USD trên doanh thu 18,7 tỷ USD. Riêng quý I năm nay, mức lỗ đã lên tới 4,3 tỷ USD.
Hoạt động kinh doanh của SpaceX hiện gồm hai phần chính:
- Mảng phóng tên lửa và vệ tinh Falcon cùng dịch vụ internet vệ tinh Starlink.
- Mảng AI sau khi sáp nhập với startup xAI.
Trong đó, Starlink mang về 11,4 tỷ USD doanh thu năm ngoái, còn mảng không gian đạt 4,1 tỷ USD nhưng vẫn chưa có lãi.
Nguyên nhân chính khiến chi phí bùng nổ là xAI – công ty đang đốt tiền mạnh để xây trung tâm dữ liệu AI nhằm cạnh tranh với các đối thủ. Tổng chi đầu tư vốn năm ngoái của SpaceX lên tới 20,7 tỷ USD.
Elon Musk kiểm soát gần như tuyệt đối
Hồ sơ IPO cho thấy Elon Musk nắm 85% quyền biểu quyết nhờ cấu trúc cổ phiếu đặc biệt. Điều này khiến các nhà đầu tư gần như không thể loại bỏ ông khỏi vị trí CEO.
Musk hiện sở hữu:
- 849 triệu cổ phiếu loại A
- 5,6 tỷ cổ phiếu loại B với quyền biểu quyết gấp 10 lần
Cùng các lãnh đạo nội bộ, nhóm này kiểm soát khoảng 86% quyền biểu quyết toàn công ty.
Gói thưởng “đưa người lên sao Hỏa”
Mức lương chính thức của Musk năm 2025 chỉ là 54.000 USD, nhưng ông nhận các gói cổ phiếu khổng lồ gắn với những mục tiêu cực kỳ tham vọng.
Một gói thưởng sẽ mở khóa nếu SpaceX xây dựng được thuộc địa thường trú trên sao Hỏa với ít nhất 1 triệu người và công ty đạt định giá 7.500 tỷ USD.
Một gói khác liên quan đến việc xây dựng trung tâm dữ liệu ngoài Trái Đất và đưa giá trị công ty lên 6.600 tỷ USD.
Hội đồng quản trị đầy đồng minh
SpaceX hiện có 8 thành viên hội đồng quản trị, phần lớn là đồng minh thân cận của Musk, bao gồm:
- Gwynne Shotwell
- Antonio Gracias
- Steve Jurvetson
Với tư cách “công ty bị kiểm soát”, SpaceX không bắt buộc phải có đa số thành viên độc lập trong hội đồng quản trị.
Các công ty của Musk hỗ trợ lẫn nhau
Hồ sơ cũng cho thấy mạng lưới liên kết chặt giữa các công ty của Musk:
- SpaceX mua 131 triệu USD xe Cybertruck từ Tesla.
- Mua thêm 506 triệu USD hệ thống lưu trữ điện Megapack.
- xAI đã trả cho Tesla khoảng 731 triệu USD kể từ đầu 2024.
Hai công ty còn hợp tác xây nhà máy chip “Terafab” và dự án AI “Macrohard”.
Phụ thuộc lớn vào chính phủ Mỹ
Khoảng 20% doanh thu của SpaceX đến từ các hợp đồng liên bang Mỹ, bao gồm:
- NASA
- Lầu Năm Góc
- Các cơ quan tình báo
Hồ sơ cũng xác nhận SpaceX đang hợp tác với cơ quan tình báo không gian Mỹ để phát triển mạng lưới vệ tinh mật.
IPO lớn nhưng nhiều dấu hỏi
Dù sở hữu vị thế gần như độc tôn trong ngành không gian thương mại, hồ sơ IPO cho thấy SpaceX vẫn là công ty tăng trưởng cực kỳ tốn kém, phụ thuộc lớn vào vốn đầu tư và quyền lực cá nhân của Elon Musk.
Giới đầu tư hiện đặc biệt chú ý tới câu hỏi: liệu thị trường có sẵn sàng định giá hơn 1.500 tỷ USD cho một doanh nghiệp vẫn đang lỗ hàng tỷ USD mỗi năm hay không.
