Chi phí nhiên liệu hàng không tăng mạnh do xung đột Iran đang khiến chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày càng lo ngại về hậu quả kinh tế và chính trị, đặc biệt khi cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ đang đến gần.
Theo nhiều nguồn tin, các cố vấn Nhà Trắng lo rằng giá nhiên liệu leo thang sẽ khiến đảng Cộng hòa phải trả giá tại các cuộc bầu cử tháng 11. Nhiều người trong chính quyền đang thúc đẩy nhanh việc chấm dứt chiến sự để hạ nhiệt giá dầu và chi phí đi lại.
Ngành hàng không cảnh báo khủng hoảng chi phí
Cựu Thống đốc bang New Hampshire Chris Sununu, hiện là lãnh đạo hiệp hội hàng không Airlines for America, đã nhiều lần cảnh báo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent về tác động nghiêm trọng của giá nhiên liệu tăng cao.
Ông cho rằng nếu chiến sự với Iran kéo dài, giá vé máy bay sẽ còn tiếp tục tăng mạnh trong mùa du lịch hè và thu, gây áp lực lớn lên người tiêu dùng Mỹ.
Sau các cuộc không kích Mỹ – Israel hồi cuối tháng 2, hoạt động vận tải qua Strait of Hormuz bị gián đoạn, kéo theo giá dầu, xăng và nhiên liệu máy bay tăng vọt.
Giá nhiên liệu hàng không tại Mỹ đã gần như tăng gấp đôi chỉ trong vài tuần sau khi chiến sự bùng phát. Theo dữ liệu chính phủ Mỹ, các hãng hàng không đã chi hơn 5 tỷ USD cho nhiên liệu trong tháng 3, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước.
Giá vé tăng, hãng hàng không cắt chuyến
Các hãng bay đang nâng giá vé để bù chi phí và cắt giảm những đường bay không còn hiệu quả. Giá vé khứ hồi hạng phổ thông nội địa tại Mỹ trong tháng 3 tăng 21% so với cùng kỳ năm ngoái, lên trung bình 570 USD.
Dù vậy, nhu cầu du lịch vẫn chưa sụt giảm đáng kể và các hãng kỳ vọng có thể chuyển thêm gánh nặng chi phí sang hành khách trong thời gian tới.
Một khảo sát của NPR/PBS/Marist cho thấy 63% người Mỹ cho rằng ông Trump phải chịu phần lớn trách nhiệm về giá xăng tăng cao. Hơn 80% người được hỏi nói chi phí nhiên liệu đang gây áp lực lên tài chính gia đình.
Nhà Trắng tìm cách hạ nhiệt
Ông Trump gần đây phát tín hiệu muốn nhanh chóng kết thúc xung đột. Hôm thứ Ba, ông đã tạm dừng kế hoạch hỗ trợ tàu thương mại mắc kẹt tại Hormuz, đồng thời bày tỏ lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận với Iran.
Sau thông tin Mỹ và Iran đang thảo luận một khuôn khổ đàm phán mới, giá dầu đã giảm xuống dưới 100 USD/thùng.
Nhà Trắng cho biết chính quyền đã chuẩn bị các biện pháp giảm tác động từ “Operation Epic Fury”, bao gồm nới lỏng một số quy định vận tải dầu nhằm giảm chi phí năng lượng.
Nguy cơ lan rộng trong ngành hàng không
Khủng hoảng nhiên liệu đã bắt đầu tạo ra thiệt hại thực tế. Spirit Airlines cho biết đợt tăng giá nhiên liệu kéo dài đã khiến kế hoạch tái cấu trúc phá sản của hãng thất bại, buộc công ty phải đóng cửa hoạt động.
Ngoài Spirit, nhiều hãng hàng không giá rẻ khác cũng đang kêu gọi chính phủ hỗ trợ tài chính và giảm thuế vé máy bay để đối phó với chi phí nhiên liệu tăng mạnh.
Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy cho rằng khó khăn của Spirit không hoàn toàn do chiến tranh Iran mà còn xuất phát từ các vấn đề tài chính tồn đọng trước đó.
Dù vậy, giới chức Mỹ thừa nhận giá nhiên liệu tăng đang ảnh hưởng trực tiếp đến người dân và có thể tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế trong nhiều tháng tới, ngay cả khi xung đột sớm kết thúc.
