Trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị bước vào vòng đàm phán mới với Iran tại Pakistan, Tổng thống Donald Trump đang đứng trước 5 kịch bản chiến lược cho cuộc xung đột.
1. Giữ lập trường cứng rắn
Ông Trump yêu cầu Iran đóng băng hoạt động làm giàu uranium ít nhất 20 năm, chuyển toàn bộ uranium làm giàu cao ra khỏi lãnh thổ, đồng thời chấm dứt phong tỏa Strait of Hormuz. Đây được xem là “lằn ranh đỏ” của Washington.
Dù các đợt không kích của Mỹ và Israel đã làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự Iran và gây áp lực lớn lên nền kinh tế nước này, Tehran vẫn từ chối nhượng bộ. Nếu Mỹ không thay đổi lập trường, khả năng Iran chấp nhận điều kiện là có, nhưng rủi ro chiến tranh tái bùng phát cũng rất lớn.
2. Kéo dài thời gian đàm phán
Hai bên có thể không đạt thỏa thuận cuối cùng, nhưng thống nhất một bản ghi nhớ (MoU) về các nguyên tắc cơ bản và tiếp tục gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 10 ngày. Kịch bản này giúp duy trì kênh đối thoại và tạo thêm thời gian cho ngoại giao.
3. Thỏa hiệp từng phần
Một số phương án dung hòa đang được xem xét. Ví dụ, Iran có thể chấp nhận đóng băng việc làm giàu uranium ở mức cao trong 20 năm, nhưng sau 10 năm đầu được phép nghiên cứu hạt nhân hoặc sản xuất lượng nhỏ uranium làm giàu thấp.
Một khả năng khác là Tehran từ bỏ kho uranium làm giàu ở mức 20% hoặc 60%, nhưng giữ lại phần làm giàu thấp. Tuy nhiên, chưa rõ ông Trump có chấp nhận các phương án này hay không, đặc biệt khi vẫn tồn tại nguy cơ Iran bí mật nối lại chương trình hạt nhân ở cấp độ vũ khí.
4. Nối lại chiến tranh
Ông Trump cảnh báo không muốn tiếp tục gia hạn ngừng bắn nếu đàm phán thất bại. Việc tái khởi động chiến sự có thể dẫn tới các đợt tấn công quy mô lớn vào Iran, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cho Mỹ.
Cuộc chiến hiện gây tranh cãi trong nội bộ nước Mỹ, làm gia tăng chia rẽ chính trị và đẩy giá năng lượng, lạm phát lên cao. Ngoài ra, giới quốc phòng lo ngại kho dự trữ đạn dược của Mỹ có thể bị suy giảm, ảnh hưởng đến năng lực quân sự ở các khu vực khác.
5. Rút lui khỏi cuộc chơi
Kịch bản Mỹ rút lui hoàn toàn được đánh giá là ít khả năng xảy ra nhất, nhưng vẫn khiến các đồng minh châu Âu và Arab lo ngại.
Trong trường hợp này, ông Trump có thể tuyên bố chiến thắng và chấm dứt can dự, nhưng để lại một Iran suy yếu song vẫn còn nguyên năng lực gây sức ép, bao gồm khả năng kiểm soát eo biển Hormuz và tái xây dựng chương trình hạt nhân.
Bài toán khó chưa có lời giải rõ ràng
Mỗi lựa chọn đều đi kèm rủi ro lớn về quân sự, kinh tế và chính trị. Trong khi đàm phán chưa đạt đột phá, hướng đi tiếp theo của Washington sẽ đóng vai trò quyết định đối với cục diện khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu.
