Một bồi thẩm đoàn ở Los Angeles sẽ xem xét câu hỏi trung tâm trong tranh luận về mạng xã hội và sức khỏe thanh thiếu niên: liệu các nền tảng như Instagram hay TikTok có gây ra rối loạn tâm lý cho người trẻ hay không.
Tuần này, một vụ kiện dân sự được đưa ra xét xử, trong đó một phụ nữ trẻ – được gọi tắt là K.G.M. – cáo buộc các công ty mạng xã hội đã thiết kế sản phẩm gây nghiện và khiến cô mắc hàng loạt vấn đề như rối loạn hình thể, lo âu, trầm cảm và ý nghĩ tự sát. Đây là vụ đầu tiên trong hàng nghìn đơn kiện tương tự tại Mỹ được đưa ra tòa.
Riêng tại California, Meta, TikTok, Snap và YouTube đang đối mặt hơn 3.000 vụ kiện; thêm hơn 2.000 vụ khác đang chờ xử lý ở cấp liên bang. Nguyên đơn cho rằng các thuật toán gợi ý, tính năng cuộn vô hạn hay tự động phát video khiến thanh thiếu niên khó rời màn hình.
Luật sư Mark Lanier, đại diện nguyên đơn, nói mạng xã hội đã làm thay đổi hành vi, kỹ năng xã hội và việc học của thân chủ. Trong khi đó, các công ty phủ nhận cáo buộc, khẳng định họ đã đầu tư nhiều năm để tăng độ an toàn cho người trẻ. Meta cho biết họ “đặt an toàn của thanh thiếu niên lên trên tăng trưởng”, còn YouTube và TikTok nói đã xây dựng nhiều biện pháp bảo vệ người dùng nhỏ tuổi.
CEO Meta Mark Zuckerberg và lãnh đạo Instagram Adam Mosseri dự kiến ra làm chứng trong phiên tòa kéo dài sáu tuần. Snap đã đạt thỏa thuận riêng với nguyên đơn, nhưng vẫn là bị đơn ở các vụ khác.
Vụ việc được xem như “phiên tòa thăm dò”, nhằm thử phản ứng của bồi thẩm đoàn và sức nặng bằng chứng, có thể thúc đẩy các bên đi đến dàn xếp. Nguyên đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại và án phạt, trong khi các học khu và tổng chưởng lý bang còn muốn tòa buộc các nền tảng thay đổi cách vận hành.
Dư luận Mỹ ngày càng hoài nghi mạng xã hội. Một khảo sát của Wall Street Journal cho thấy 71% ủng hộ cấm phần lớn mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi. Tuy nhiên, giới học thuật lưu ý việc chứng minh mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa dùng mạng xã hội và bệnh tâm lý không đơn giản.
Tâm điểm khác của phiên tòa là Điều 230 của luật Mỹ – vốn bảo vệ nền tảng khỏi trách nhiệm với nội dung do bên thứ ba đăng tải. Thẩm phán đã bác yêu cầu bác đơn của các công ty, để bồi thẩm đoàn quyết định liệu thiệt hại đến từ nội dung người dùng hay từ chính thiết kế sản phẩm của nền tảng. Đây được xem là phép thử lớn nhất từ trước đến nay với mô hình kinh doanh của các “ông lớn” mạng xã hội.
