Trung Quốc vừa công bố sẽ triển khai chương trình trợ cấp nuôi con trên toàn quốc nhằm tăng tỷ lệ sinh đang giảm mạnh trong những năm gần đây.
Theo Tân Hoa Xã, chính phủ sẽ chi 3.600 nhân dân tệ mỗi năm (tương đương khoảng 502 USD) cho mỗi trẻ em dưới 3 tuổi. Chính sách này được áp dụng hồi tố từ ngày 1/1 năm nay và dành cho mọi đứa trẻ, bất kể là con đầu lòng, con thứ hai hay con thứ ba. Mục tiêu là khuyến khích các cặp vợ chồng trẻ trong bối cảnh chi phí nuôi dạy con ngày càng cao.
Tân Hoa Xã cho biết chính sách này dự kiến sẽ mang lại lợi ích cho hơn 20 triệu gia đình mỗi năm. Trước đó, chính phủ Trung Quốc cũng từng đưa ra các biện pháp như giảm thuế và mở rộng dịch vụ trông trẻ với chi phí hợp lý hơn.
Động thái này được đưa ra sau khi dân số Trung Quốc tiếp tục suy giảm năm thứ ba liên tiếp vào năm 2024. Số trẻ sơ sinh mới trong năm ngoái chỉ đạt 9,54 triệu – bằng một nửa so với con số 18,8 triệu vào năm 2016, thời điểm nước này chấm dứt chính sách một con kéo dài hàng thập kỷ.
Tỷ lệ sinh giảm đang trở thành mối lo ngại lớn đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, khi lực lượng lao động trong độ tuổi ngày càng thu hẹp, đe dọa nguồn cung lao động và năng suất quốc gia. Sau khi mất vị trí quốc gia đông dân nhất thế giới vào tay Ấn Độ năm 2023, dân số Trung Quốc được dự báo có thể giảm xuống còn 1,3 tỷ người vào năm 2050 và dưới 800 triệu người vào năm 2100, theo mô hình nhân khẩu học của Liên Hợp Quốc.
Tình hình trở nên đáng báo động hơn khi tỷ lệ kết hôn cũng sụt giảm mạnh. Năm ngoái, Trung Quốc ghi nhận tỷ lệ kết hôn thấp nhất trong gần 50 năm, giảm 20% so với năm trước đó. Trong vòng một thập kỷ, số lượng cặp đôi kết hôn đã giảm từ 13,47 triệu vào năm 2013 xuống chỉ còn 6,11 triệu vào năm 2024.
Bên cạnh đó, độ tuổi kết hôn trung bình cũng tăng lên, từ 24,9 tuổi năm 2010 lên 28,7 tuổi năm 2020. Trong bối cảnh phần lớn trẻ em tại Trung Quốc được sinh ra trong hôn nhân, tỷ lệ kết hôn thấp có thể đồng nghĩa với việc tỷ lệ sinh sẽ tiếp tục giảm trong năm nay.
Tân Hoa Xã cho biết người dân có thể đăng ký nhận trợ cấp nuôi con thông qua hình thức trực tuyến hoặc trực tiếp, tùy điều kiện địa phương. Việc chi trả cụ thể sẽ do từng tỉnh quyết định dựa trên hoàn cảnh thực tế.
Trong những năm gần đây, nhiều thành phố đã áp dụng các chính sách trợ cấp riêng để khuyến khích sinh thêm con, đặc biệt là con thứ hai và thứ ba. Dù chưa có cuộc khảo sát quy mô toàn quốc về mong muốn sinh nhiều con, một cuộc khảo sát năm 2023 tại tỉnh Quảng Đông cho thấy một nửa số người được hỏi muốn có nhiều hơn một con và 6,5% muốn có ba con.
Thành phố Hohhot – thủ phủ khu tự trị Nội Mông – từng gây chú ý vào tháng 3 khi đưa ra mức hỗ trợ 50.000 nhân dân tệ cho các cặp có con thứ hai và 100.000 nhân dân tệ cho con thứ ba trở lên. Một số thành phố khác cũng hỗ trợ tài chính cho việc mua nhà để giảm gánh nặng cho các gia đình trẻ.
Một số địa phương đã bắt đầu ghi nhận hiệu quả từ các chính sách này. Tại thành phố Tianmen, tỉnh Hồ Bắc, từ năm 2023, các cặp sinh con thứ hai bắt đầu nhận trợ cấp hơn 90.000 nhân dân tệ – bao gồm tiền mặt, trợ cấp chăm sóc trẻ và hỗ trợ nhà ở. Nhờ đó, số ca sinh tại đây đã tăng 17% trong năm 2024 so với năm trước.
Tuy nhiên, cho đến nay, phần lớn các khoản trợ cấp vẫn chỉ do các địa phương cấp thấp tự triển khai, thiếu tính đồng bộ. Tại kỳ họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc năm nay, chính phủ Trung Quốc cam kết sẽ cung cấp thêm trợ cấp nuôi con, mở rộng các dịch vụ hỗ trợ bà mẹ mang thai và xây dựng một xã hội thân thiện với sinh sản. Nhiều đại biểu và cố vấn chính trị cũng đề xuất kéo dài thời gian nghỉ thai sản, tăng mức trợ cấp và cải thiện hệ sinh thái hỗ trợ sinh con cho các gia đình trẻ.
