Giới chức thuế Trung Quốc vừa yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử lớn, bao gồm Amazon, cung cấp dữ liệu doanh thu của người bán Trung Quốc — nhằm chống gian lận và trốn thuế trong hoạt động thương mại xuyên biên giới.
Theo nguồn tin của Bloomberg, trong quý III năm nay, các cục thuế địa phương trên khắp Trung Quốc đã yêu cầu những nền tảng như Amazon, AliExpress (thuộc Alibaba), Temu và Shein nộp dữ liệu doanh số của người bán Trung Quốc để kiểm tra việc kê khai thu nhập. Các nền tảng không bị cáo buộc vi phạm, nhưng việc này giúp cơ quan thuế nắm rõ hơn quy mô thật của doanh số xuất khẩu trực tuyến — vốn thường cao hơn nhiều so với con số người bán khai báo.
Amazon bắt đầu chia sẻ dữ liệu từ giữa tháng 10, trong khi các đối thủ nội địa đã nộp thông tin sớm hơn vài tuần. Kết quả sơ bộ cho thấy nhiều người bán có thể phải nộp tới 13% thuế giá trị gia tăng (VAT) cùng với thuế thu nhập doanh nghiệp nếu điều chỉnh doanh thu theo đúng số liệu nền tảng cung cấp — khiến lợi nhuận gần như bị xóa sạch.
Theo quy định của Trung Quốc, các doanh nghiệp có doanh thu trên 5 triệu nhân dân tệ (khoảng 703.000 USD) mỗi năm phải đóng tối đa 13% VAT, trừ khi chứng minh được hàng hóa thực sự xuất khẩu thông qua chứng từ hải quan. Tuy nhiên, hầu hết người bán hàng trực tuyến không thể đáp ứng yêu cầu này, do cấu trúc kinh doanh phức tạp và thiếu minh bạch.
Hiện nay, người bán Trung Quốc chiếm hơn 50% tổng số người bán đang hoạt động trên Amazon toàn cầu — lần đầu tiên vượt mốc này, theo báo cáo tháng 9 của Marketplace Pulse. Đại diện Amazon khẳng định công ty “tuân thủ đầy đủ luật pháp tại mọi quốc gia hoạt động”.
Động thái của cơ quan thuế diễn ra trong bối cảnh chính phủ Trung Quốc tăng cường thu ngân sách, dù điều này có thể gây áp lực lên các doanh nghiệp nhỏ vốn đã chịu ảnh hưởng bởi thuế quan mới của chính quyền Donald Trump. Trước đó, Bắc Kinh cũng mở rộng việc thu thuế thu nhập nước ngoài của công dân, phù hợp với chuẩn mực báo cáo chung toàn cầu (CRS) nhằm chống trốn thuế.
Ngành thương mại điện tử xuyên biên giới của Trung Quốc năm 2024 vẫn tăng trưởng gần 17%, cao hơn nhiều so với mức 7,1% của tổng xuất khẩu, nhờ lợi thế hàng rẻ và giao hàng nhanh. Tuy nhiên, việc Mỹ hủy bỏ quy định miễn thuế cho các gói hàng giá trị thấp (de minimis rule) đã khiến các nền tảng như Temu và Shein chịu thiệt hại đáng kể.
Một số người bán cho biết họ nhận được tin nhắn hoặc cuộc gọi khẩn từ cơ quan thuế địa phương, yêu cầu nộp ngay khoản thuế còn thiếu sau khi doanh thu thực tế được báo cáo. Một vài người khác chọn “án binh bất động”, chờ xem mức độ kiên quyết của nhà chức trách hoặc hy vọng các chuyên gia tìm ra cách “lách luật” mới để giảm gánh thuế.
Nhiều người bán Trung Quốc từ lâu đã lập hàng chục công ty con ở nhiều thành phố khác nhau để mở thêm cửa hàng, do các nền tảng như Amazon chỉ cho phép một cửa hàng trên mỗi pháp nhân. Mô hình phổ biến là chuyển hàng từ doanh nghiệp nội địa sang công ty tại Hồng Kông — nơi sở hữu pháp lý các cửa hàng và doanh thu, giúp né thuế thu nhập doanh nghiệp tại Trung Quốc đại lục.
Tuy nhiên, chiến thuật này dường như không còn hiệu quả, khi các cơ quan thuế Trung Quốc lần đầu tiên nắm trong tay dữ liệu toàn diện từ Amazon và các đối thủ nội địa — dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh đang quyết liệt thu hẹp “khoảng xám” trong thương mại điện tử xuyên biên giới.
