Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng Israel và Iran đã nhất trí ngừng bắn tạm thời trong cuộc xung đột.
Trump, người đã đưa ra thông báo bất ngờ trên nền tảng Truth Social của mình vài ngày sau khi ra lệnh không kích các cơ sở hạt nhân của Iran, cho biết thỏa thuận này nhằm mục đích chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến.
“Với giả định rằng mọi thứ diễn ra như mong đợi, và sẽ diễn ra như vậy, tôi xin chúc mừng cả hai quốc gia, Israel và Iran, vì đã có lòng can đảm và trí tuệ để chấm dứt “CUỘC CHIẾN 12 NGÀY”.
Iran hoặc Israel chưa đưa ra bình luận nào về bài đăng của Trump. Nếu thỏa thuận được thực hiện như ông mô tả, nó sẽ chấm dứt một cuộc xung đột đã làm dấy lên nỗi lo về tình trạng bạo lực lan rộng khắp Trung Đông, đánh dấu thành công chính sách đối ngoại ấn tượng nhất cho đến nay trong nhiệm kỳ thứ hai của ông.
Phó Tổng thống JD Vance cho biết tổng thống đã “liên tục gọi điện thoại” với mục tiêu đạt được thỏa thuận. “Tổng thống muốn thấy Trung Đông trở nên hòa bình và thịnh vượng”.
Vào thời điểm Trump đưa ra thông báo, phương tiện truyền thông Iran đưa tin về các vụ nổ lớn ở Tehran và một số thành phố khác. Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran không tìm cách leo thang căng thẳng nhưng đã chuẩn bị đáp trả bất kỳ hành động xâm lược nào của Hoa Kỳ.
Thông báo của ông được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Iran bắn tên lửa vào Căn cứ Không quân Al Udeid ở Qatar, nơi có trụ sở khu vực của Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ, sau khi hứa sẽ đáp trả “tương xứng và quyết liệt” vụ ném bom vào ba cơ sở hạt nhân vào cuối tuần của lực lượng Hoa Kỳ. Qatar cho biết loạt tên lửa của Iran đã bị chặn và căn cứ đã được sơ tán trước. Trump cảm ơn Iran vì đã cảnh báo trước và cuộc tấn công hạn chế.
Sau cuộc tấn công vào Qatar, Trump đã đăng tải rằng: “CHÚC MỪNG THẾ GIỚI, ĐÃ ĐẾN LÚC HÒA BÌNH!”
Phát biểu với Fox News sau khi Trump tuyên bố ngừng bắn, Vance cho biết vụ đánh bom của Hoa Kỳ vào cuối tuần đã đạt được mục tiêu.
“Chúng tôi biết rằng họ không thể chế tạo vũ khí hạt nhân”, Vance nói và nói thêm rằng kho uranium làm giàu cao hiện có của Iran đã bị “chôn vùi” sau vụ tấn công. Các giám sát viên quốc tế cho biết họ không biết vật liệu đó ở đâu sau khi Iran tuyên bố vào đầu tháng này rằng họ sẽ di chuyển nó.
“Nếu Iran muốn chế tạo vũ khí hạt nhân trong tương lai, thì họ sẽ phải đối phó với một lực lượng quân đội Hoa Kỳ rất, rất hùng mạnh”, Vance cho biết.
Động thái của Iran dường như là “một sự trả đũa mang tính biểu tượng”, Ziad Daoud, nhà kinh tế trưởng về thị trường mới nổi của Bloomberg Economics cho biết. “Đã có rất nhiều cảnh báo được đưa ra — Qatar đóng cửa không phận và Hoa Kỳ đã đưa ra cảnh báo cho công dân”.
Theo một người hiểu biết về các đánh giá tình báo phương Tây, Hoa Kỳ và các đồng minh đã dự đoán được cuộc tấn công. Các phái đoàn ngoại giao Hoa Kỳ đã khuyên cư dân tại Doha vào đầu ngày nên trú ẩn tại chỗ.
Các quan chức Iran cũng cho rằng động thái này có yếu tố tượng trưng. Số lượng tên lửa được bắn ra tương đương với số lượng bom mà Hoa Kỳ triển khai chống lại các địa điểm hạt nhân tại Fordow, Natanz và Isfahan, và cuộc tấn công Qatar “không gây nguy hiểm” cho một “quốc gia thân thiện và anh em”, hãng thông tấn nhà nước IRNA cho biết.
Israel cho biết cuộc chiến chống lại Iran nhằm ngăn chặn quốc gia này sở hữu vũ khí nguyên tử, một rủi ro cũng được Trump trích dẫn để biện minh cho sự tham gia của Hoa Kỳ. Iran phủ nhận việc từng tìm cách chế tạo bom hạt nhân.
Trong vài tháng qua, các nhà đàm phán Hoa Kỳ và Iran đã tổ chức một số vòng đàm phán nhằm đạt được một thỏa thuận mới về việc cắt giảm chương trình của Iran — để thay thế thỏa thuận hạt nhân năm 2015 mà Trump đã từ bỏ trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Một điểm mấu chốt gây tranh cãi trong các cuộc thảo luận đó là vấn đề làm giàu uranium hạn chế trên đất Iran, điều mà Tehran khẳng định là họ có quyền làm theo luật pháp quốc tế, và Trump dường như loại trừ.
Kể từ cuộc tấn công của Israel vào ngày 13 tháng 6, Trump đã luân phiên giữa các mối đe dọa quân sự và ám chỉ về ngoại giao mới. Đặc phái viên của ông trong các cuộc đàm phán trước đó, Steve Witkoff, đã liên lạc với Iran kể từ khi Hoa Kỳ tấn công. Tehran đã nói rằng họ sẽ không tham gia lại các cuộc đàm phán trong khi bị tấn công.
