Donald Trump đã có chuyến thăm chớp nhoáng tới Israel và Ai Cập để ký kết thỏa thuận ngừng bắn tại Dải Gaza. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng phần khó khăn nhất vẫn còn ở phía trước.
Phát biểu tại khu nghỉ dưỡng Sharm El-Sheikh (Ai Cập), ông Trump ký văn kiện mà ông mô tả là “thỏa thuận phải mất 3.000 năm mới đạt được”, đồng thời ca ngợi đây là “bình minh lịch sử của một Trung Đông mới”. Sự kiện có sự tham dự của hơn chục lãnh đạo khu vực và tổ chức quốc tế – những người ông Trump gọi là “bạn bè tuyệt vời”, dù cũng không quên thêm phần hài hước: “Có vài người tôi không thích lắm, nhưng thôi, tôi sẽ không nói ai.”
Ngay cả các đối thủ chính trị của ông cũng thừa nhận đây là một thắng lợi ngoại giao đáng kể, khi ông Trump thuyết phục được Hamas thả toàn bộ con tin còn sống và khiến Israel đồng ý chấm dứt chiến dịch quân sự tại Gaza.
Tuy nhiên, lễ ký kết cũng được cho là phần nào giúp ông Trump xoa dịu “cái tôi bị tổn thương”, sau khi không giành được giải Nobel Hòa bình mà ông từng công khai kỳ vọng. Trong lúc phát biểu, ông đùa rằng: “Na Uy ơi, chuyện gì đã xảy ra vậy?” – nhắc đến quốc gia tổ chức trao giải Nobel.
Bài phát biểu tại Quốc hội Israel (Knesset) cùng ngày, ông Trump tiếp tục tuyên bố sẽ hướng tới một thỏa thuận hòa bình “dễ dàng” hơn với Iran – quốc gia từng đối đầu quân sự với Israel hồi tháng 6, trước khi Mỹ tấn công các cơ sở hạt nhân của Tehran.
Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo việc mở rộng hòa bình Trung Đông là nhiệm vụ đầy thách thức. “Ông Trump vốn có xu hướng phóng đại, và điều đó thể hiện rõ hôm nay,” Jonathan Panikoff thuộc Chương trình Trung Đông của Hội đồng Đại Tây Dương nhận định.
Trong bài phát biểu, ông Trump nhiều lần nhắc đến Hiệp định Abraham – loạt thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Israel và các nước Ả Rập gồm UAE, Bahrain, Morocco và Sudan – mà ông ký trong nhiệm kỳ đầu. Mục tiêu hiện nay, theo ông, là mở rộng thỏa thuận này sang thêm nhiều quốc gia, trong đó có Ả Rập Xê Út.
Một số căng thẳng vẫn âm ỉ. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ban đầu từ chối tham dự hội nghị vì sự có mặt của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người ông cáo buộc phạm “tội diệt chủng”. Cuối cùng, ông Netanyahu không dự sự kiện do trùng với một ngày lễ Do Thái.
Phát biểu trên chuyên cơ Không lực Một khi rời Ai Cập, ông Trump vẫn ca ngợi Erdogan là “một nhà lãnh đạo mạnh mẽ” và cho biết thường được NATO nhờ can thiệp khi khối này gặp bất đồng với Thổ Nhĩ Kỳ.
Dù thỏa thuận Gaza được xem là bước ngoặt quan trọng, các điều khoản phức tạp nhất – như yêu cầu Hamas giải giáp vũ khí – vẫn chưa được làm rõ. Một số chi tiết khác, như việc cựu Thủ tướng Anh Tony Blair tham gia “Hội đồng Hòa bình” do ông Trump đứng đầu, cũng đang được xem xét lại.
Sau khi kết thúc chuyến công du Trung Đông, ông Trump sẽ tiếp tục đối mặt với một thử thách ngoại giao khác: đón Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Nhà Trắng vào cuối tuần, trong nỗ lực chấm dứt xung đột Nga – Ukraine.
Giới phân tích nhận định, lời hứa của ông Trump về việc “chấm dứt các cuộc chiến” sẽ chỉ có ý nghĩa nếu được theo sau bằng hành động cụ thể. “Không thể đạt hòa bình chỉ bằng những tuyên bố gây chú ý,” Brian Katulis, chuyên gia tại Viện Trung Đông, nhận xét. “Ông ấy cần bắt tay vào làm thực sự.”