Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 16/9 tuyên bố đã đạt được thỏa thuận về một kế hoạch 20 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh ở Gaza. Tuy nhiên, triển vọng hòa bình vẫn còn mờ mịt khi Hamas chưa trực tiếp tham gia vào tiến trình này.
Phát biểu trong cuộc họp báo chung tại New York, Trump cho biết kế hoạch nhận được sự ủng hộ của nhiều lãnh đạo Trung Đông và các quốc gia Hồi giáo, đồng thời khẳng định đây có thể là nền tảng cho một hòa bình rộng lớn hơn trong khu vực. Ông nhấn mạnh: “Đã đến lúc Hamas phải chấp nhận các điều khoản trong kế hoạch.”
Nội dung chính của kế hoạch
Theo thỏa thuận, nếu được cả Israel và Hamas chấp nhận, cuộc xung đột kéo dài gần hai năm sẽ chấm dứt ngay lập tức. Các điều khoản đáng chú ý bao gồm:
- Trao trả toàn bộ con tin và thi thể trong vòng 72 giờ.
- Israel thả khoảng 2.000 tù nhân và cam kết không chiếm đóng hay sáp nhập Gaza.
- Người dân Gaza được khuyến khích ở lại quê hương, viện trợ quốc tế sẽ nối lại ngay lập tức.
- Một ủy ban chuyên gia độc lập sẽ được thành lập để tái thiết Gaza và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Kế hoạch cũng nêu rõ Hamas không được phép giữ vai trò trực tiếp hay gián tiếp trong việc quản trị Gaza. Quyền điều hành hàng ngày sẽ do một ủy ban kỹ trị Palestine phi chính trị đảm nhận, đặt dưới sự giám sát của một “Hội đồng Hòa bình” do chính Trump làm chủ tịch, với sự tham gia của nhiều lãnh đạo quốc tế, trong đó có cựu Thủ tướng Anh Tony Blair.
Netanyahu khẳng định kế hoạch này “đáp ứng mục tiêu chiến tranh của Israel”, đồng thời nhấn mạnh Israel vẫn duy trì trách nhiệm an ninh, bao gồm một vành đai an ninh xung quanh Gaza.
Hậu trường và phản ứng
Hamas tuyên bố trước cuộc gặp Trump – Netanyahu rằng họ chưa tiếp cận kế hoạch và cần thời gian nghiên cứu. Trump cảnh báo: “Nếu Hamas từ chối, Netanyahu sẽ nhận được sự hậu thuẫn toàn diện từ chúng tôi để tiêu diệt nhóm này.”
Trước thềm công bố kế hoạch, Trump đã sắp xếp một cuộc điện đàm giữa Netanyahu và Thủ tướng Qatar để hàn gắn căng thẳng sau một vụ không kích Israel vào Doha khiến một binh sĩ Qatar thiệt mạng. Qatar – nước giữ vai trò trung gian giữa Israel và Hamas – cùng nhiều quốc gia Arab đã phản ứng dữ dội. Trump cho biết hai bên đã có một cuộc trao đổi “từ trái tim” và nhất trí thành lập nhóm công tác ba bên Mỹ – Israel – Qatar để tăng cường hợp tác an ninh.
Tuyên bố của Trump đã tác động tích cực đến thị trường tài chính: đồng shekel Israel tăng giá mạnh so với USD.
Áp lực đối với Netanyahu
Trump là đồng minh kiên định của Israel nhưng gần đây nhiều lần bày tỏ sự thất vọng trước việc Netanyahu kéo dài chiến tranh. Ông từng công khai chỉ trích vụ tấn công Doha và cảnh báo sẽ không chấp nhận bất kỳ kế hoạch sáp nhập Bờ Tây nào của Israel, vì điều đó có thể thổi bùng căng thẳng khu vực và phá hỏng triển vọng thành lập nhà nước Palestine trong tương lai.
“Chưa từng có ai tốt với Israel như tôi, nhưng tôi cũng nói rất thẳng thắn: đã đến lúc phải kết thúc,” Trump khẳng định.
