Tổng thống Donald Trump đã nói với các cố vấn rằng ông chỉ cân nhắc chấm dứt lệnh ngừng bắn và nối lại chiến tranh toàn diện nếu Iran gây thương vong cho binh sĩ Mỹ, theo các quan chức Washington.
Lập trường này cho thấy Nhà Trắng vẫn muốn tránh một cuộc xung đột lớn ở Trung Đông, ngay cả khi các vụ đụng độ quân sự nhỏ vẫn liên tục xảy ra.
Ngừng bắn mong manh
Tuần qua, Mỹ và Iran đã trải qua những cuộc giao tranh dữ dội nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hồi đầu tháng 4. Iran phóng tên lửa và UAV vào các căn cứ Mỹ trong khu vực cũng như sân bay quốc tế Kuwait, khiến một người thiệt mạng.
Ngoại trưởng Marco Rubio khẳng định các cuộc tấn công qua lại chỉ mang tính phòng vệ và chưa phải sự trở lại của chiến tranh toàn diện.
Tuy nhiên, các quan chức Mỹ thừa nhận những vụ tấn công lặp đi lặp lại đang làm gia tăng áp lực lên ông Trump và đặt dấu hỏi về khả năng duy trì lệnh ngừng bắn lâu dài.
Bế tắc Hormuz và hạt nhân
Hai bên vẫn mắc kẹt trong các bất đồng cốt lõi:
- Iran tiếp tục kiểm soát Strait of Hormuz.
- Mỹ duy trì phong tỏa các cảng biển Iran.
- Washington yêu cầu Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân và kho uranium làm giàu cao.
Ông Trump tuyên bố một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh đang ở rất gần, bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz và xử lý chương trình hạt nhân Iran. Tuy nhiên, tiến trình đàm phán vẫn diễn ra chậm chạp.
Iran muốn nhượng bộ kinh tế trước
Theo các nguồn tin, Tehran yêu cầu Mỹ giải phóng tài sản bị đóng băng hoặc cung cấp hỗ trợ tài chính trước khi bàn sâu về vấn đề hạt nhân.
Iran cũng muốn việc kết thúc chiến tranh gắn liền với chấm dứt giao tranh giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon. Đây là một trong những lý do khiến ông Trump gần đây phải gây sức ép lên Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu để hủy bỏ kế hoạch mở rộng chiến dịch quân sự tại Beirut.
Ông Trump đứng trước lựa chọn khó khăn
Theo các nhà phân tích, Nhà Trắng hiện có hai lựa chọn:
- Chấp nhận một thỏa thuận mềm hơn, trong đó Iran chỉ cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân và tiếp tục đàm phán các vấn đề còn lại sau này.
- Hoặc tiếp tục duy trì sức ép kinh tế và quân sự, chờ Iran suy yếu hơn để buộc nhượng bộ.
Một đề xuất từng được xem xét gần đây là:
- Mở lại eo biển Hormuz.
- Dỡ bỏ phong tỏa cảng biển Iran.
- Iran cam kết xử lý kho uranium làm giàu cao nhưng chưa xác định thời hạn cụ thể.
- Chưa yêu cầu Tehran ngừng làm giàu uranium trong nhiều năm.
Tuy nhiên, ông Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất từ Iran vì cho rằng Tehran chưa đưa ra các nhượng bộ đủ lớn.
Thế bế tắc chưa có lối ra
Giới quan sát nhận định ông Trump đang rơi vào tình thế khó xử. Một mặt, ông không muốn tái khởi động chiến tranh; mặt khác, Iran vẫn chưa chấp nhận các yêu cầu quan trọng nhất của Mỹ.
Theo chuyên gia Trung Đông Steven Cook, Tehran đang chứng tỏ họ sẵn sàng chịu đựng sức ép lâu dài và không có dấu hiệu đầu hàng.
Trong khi đó, Suzanne Maloney nhận định cuộc chiến Iran có thể trở thành một trong những thách thức đối ngoại khó giải quyết nhất của chính quyền Trump, khi cả hai bên đều chưa sẵn sàng từ bỏ các mục tiêu tối đa của mình nhưng cũng không muốn quay lại chiến tranh toàn diện.