Giữa lúc hạm đội Hải quân Mỹ áp sát bờ biển và Tổng thống Donald Trump liên tục gây sức ép nhằm buộc lãnh đạo Nicolás Maduro rời quyền lực, người dân Venezuela lại quan tâm đến một nỗi lo khác: giá cả cho mùa Giáng sinh.
Các trung tâm thương mại vẫn đông đúc nhưng nhiều gia đình cho biết họ tiêu hết cả tháng lương để mua quà và trang trí. Siêu thị đầy đủ các món truyền thống như giò heo và bánh mì kẹp thịt nguội nhưng giá đã gần gấp đôi năm ngoái. Tại một khu giàu có ở Caracas, những cây thông nhập khẩu từ Canada được bán với giá tương đương 300 USD — cao hơn thu nhập tháng của phần lớn người dân.
Ở thủ đô 3 triệu dân, nguy cơ xung đột với Mỹ dường như xa vời. Nhiều người nói họ đã quen với những nỗ lực chưa đâu vào đâu nhằm lật đổ Maduro và không kỳ vọng nhiều. Mối bận tâm lớn nhất vẫn là lạm phát, dự kiến đạt 270% trong năm nay và tăng lên 682% vào cuối năm 2026, theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
Miguel Perez, một công nhân xây dựng, đang tìm mua tivi mới để thay chiếc hỏng ở nhà nhưng đành bỏ cuộc khi một mẫu 50 inch từ Trung Quốc có giá tới 400 USD. Còn Betzaida Perez, một bà nội trợ, nói bà cố không nghĩ đến những tuyên bố đe dọa tấn công Venezuela mà ông Trump đưa ra gần đây. “Người ta nói hoài rồi cũng chẳng có gì xảy ra,” bà nói. “Giờ chỉ mong tới Giáng sinh.”
Đó là nghịch lý của đất nước 28 triệu dân: cố gắng sống bình thường giữa những đợt cúp điện thường xuyên và nguồn nước chỉ vài ngày một tuần, trong khi vẫn phải theo dõi những tín hiệu từ Washington rằng chính quyền Maduro có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Truyền thông xã hội và báo chí liên tục đưa tin về việc Mỹ tăng cường không kích vào các tàu buôn ma túy bị nghi xuất phát từ Venezuela trong ba tháng qua.
Trong bài phát biểu trên truyền hình nhà nước tối thứ Tư, Maduro xác nhận cuộc điện đàm gần đây với Trump và mô tả cuộc nói chuyện “tôn trọng và thậm chí thân thiện”. Ông nhấn mạnh: “Hòa bình thì có. Chiến tranh thì không bao giờ.”
Nếu bị lật đổ, Maduro sẽ kết thúc gần 13 năm cầm quyền, giai đoạn bị chỉ trích bởi đàn áp chính trị, cáo buộc gian lận bầu cử và quản lý kinh tế yếu kém khiến 8 triệu người phải rời bỏ đất nước. Dù bị Mỹ và phe đối lập cáo buộc thua đậm trong cuộc bầu cử năm ngoái, ông vẫn tuyên bố thắng sít sao và duy trì quyền lực. Biểu tình gần như biến mất sau những cuộc trấn áp mạnh tay.
Khảo sát của Đại học Công giáo Andrés Bello cho thấy gần 80% người dân mong muốn thay đổi chính quyền. Một cuộc thăm dò khác của Datanalisis cho thấy 23% ủng hộ can thiệp quân sự từ bên ngoài, 55% phản đối, nhưng 70% đánh giá tình hình đất nước đang tệ hại. Người dân cho rằng kinh tế yếu và lạm phát mới là lo ngại lớn nhất. Đồng bolivar tiếp tục mất giá mạnh trên chợ đen, nơi 1 USD đổi khoảng 370 bolivar, so với 249 theo tỷ giá chính thức.
Giáo sư khoa học chính trị về hưu Carlos Romero nói nhiều người dân giờ tỏ ra thờ ơ sau quá nhiều nỗ lực bất thành nhằm lật đổ Maduro trong nhiều năm. “Người ta như đang ngủ trước nguy cơ xung đột với Mỹ,” ông nói.
Tuy vậy, tác động của cuộc căng thẳng khiến dân chúng bực bội. Việc ông Trump cảnh báo các hãng bay không được bay đến hoặc bay qua Venezuela đã khiến nhiều hãng quốc tế tạm dừng đường bay tới Caracas, làm đảo lộn kỳ nghỉ và kế hoạch của người dân. Quân đội Venezuela thời gian gần đây cũng tăng cường tập trận ven biển, trong khi các nhóm đối lập nói chính quyền đang bắt giữ tùy tiện những người bị nghi chống đối.
Để giữ ổn định, chính quyền Maduro cố tạo bầu không khí bình thường. Các quảng trường được trang trí rực rỡ, các dự án sửa đường hoạt động xuyên đêm và số chốt kiểm soát quân sự giảm ở khu vực giàu. Chính phủ thậm chí đẩy nhanh mùa Giáng sinh, như họ vẫn làm những năm gần đây, nhằm xua đi tâm trạng bi quan. Từ ngày 1/10, Caracas được phủ đầy đồ trang trí khổng lồ và cây thông lớn ở trung tâm thương mại.
Maduro và các phụ tá kêu gọi người dân tiếp tục chi tiêu, quảng bá cả những chương trình giảm giá như nồi chiên không dầu dịp Black Friday. Siêu thị hiện đầy hàng, xăng không còn khan hiếm, nhưng các chuyên gia cảnh báo người dân không còn khả năng mua sắm lớn.
Rayner Velasquez, một đầu bếp, cho biết nhiều người đã cắt giảm nguyên liệu nhập khẩu trong món hầm truyền thống dùng để làm bánh hallacas ăn suốt mùa lễ. “Giá cứ tăng liên tục,” anh nói. “Nếu muốn đủ đồ cho lễ Giáng sinh, bạn phải mua dần từ nhiều tháng trước.”
