Trong bối cảnh đối mặt giảm phát kéo dài và đầu tư suy yếu, Chủ tịch Tập Cận Bình đặt cược vào xuất khẩu để duy trì tăng trưởng. Những căng thẳng do Tổng thống Mỹ Donald Trump gây ra với các đồng minh lại vô tình tạo thêm dư địa cho Bắc Kinh.
Theo số liệu công bố đầu tuần, xuất khẩu là động lực lớn nhất giúp Trung Quốc đạt mục tiêu tăng trưởng 5% năm 2025, đóng góp cao nhất kể từ 1997. Điều này che lấp phần nào những vết nứt trong nước: thị trường bất động sản ảm đạm, giảm phát kéo dài nhất từ thập niên 1970 và đầu tư lần đầu suy giảm trong năm.
Thuế quan của ông Trump buộc Trung Quốc tìm thị trường mới. Dù một số nước như Mexico áp thuế với hàng Trung Quốc, các đe dọa mới của Mỹ với châu Âu lại mang đến “khoảng thở” cho Bắc Kinh. Tuần trước, Thủ tướng Canada ký thỏa thuận với Trung Quốc, giảm thuế xe điện và nói về việc xích lại gần Bắc Kinh trong “trật tự thế giới mới”.
Trung Quốc kỳ vọng những bước đi tương tự khi Thủ tướng Anh Keir Starmer và lãnh đạo Đức Friedrich Merz sắp thăm Bắc Kinh. Ông Trump cũng dự kiến thăm Trung Quốc vào tháng 4.
Chuyên gia Larry Hu (Macquarie) nhận định rủi ro xung đột thương mại của Trung Quốc năm nay giảm đáng kể, nhờ hòa hoãn Mỹ–Trung. Ông dự báo xuất khẩu Trung Quốc có thể tăng 6% trong năm tới. Bắc Kinh vì thế nhiều khả năng chỉ tung ra kích thích ở mức khiêm tốn.
Tuy nhiên, việc xuất khẩu “cứu” tăng trưởng cũng mang rủi ro: cải cách hướng nền kinh tế về tiêu dùng nội địa có thể bị chậm lại. EU cũng đang cân nhắc thay thuế xe điện bằng cơ chế giá tối thiểu – động thái có lợi cho các hãng Trung Quốc như BYD.
Xuất khẩu mạnh từng giúp Trung Quốc lập thặng dư thương mại kỷ lục năm ngoái, bất chấp thuế cao nhất của Mỹ từ thập niên 1930. Nhưng nền tảng trong nước vẫn yếu, đặc biệt là khủng hoảng bất động sản chưa chạm đáy.
Theo các chuyên gia, việc ông Trump gây áp lực với đồng minh tạo “cửa sổ cơ hội” cho Bắc Kinh, song hoài nghi phương Tây về Trung Quốc – nhất là liên quan đến Nga và Ukraine – vẫn còn đó. Cơ hội mở ra, nhưng một sự đảo chiều lớn trong quan hệ thương mại toàn cầu chưa dễ xảy ra.
