Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan đã bị sa thải sau nhiều tháng căng thẳng với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, theo các quan chức Mỹ.
Thông tin được công bố qua mạng xã hội bởi người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell, cho biết ông Hegseth và Thứ trưởng Quốc phòng Steve Feinberg “ghi nhận những đóng góp” của ông Phelan đối với Hải quân và nước Mỹ.
Thứ trưởng Hải quân Hung Cao sẽ tạm thời đảm nhiệm vị trí quyền Bộ trưởng. Ông Cao từng tranh cử Thượng viện bang Virginia năm 2024 nhưng thất bại trước Tim Kaine.
Quyết định giữa lúc Mỹ siết phong tỏa Iran
Động thái thay đổi nhân sự diễn ra trong bối cảnh quân đội Mỹ đang triển khai chiến dịch phong tỏa hải quân quy mô lớn nhằm vào các cảng của Iran tại Trung Đông, với hơn 15 tàu chiến tham gia.
Theo nguồn tin, ông Hegseth đã trực tiếp thông báo quyết định sa thải qua điện thoại chỉ vài phút trước khi thông báo chính thức được đăng tải. Trước đó cùng ngày, ông Phelan vẫn đang làm việc tại Quốc hội Mỹ để trình bày về ngân sách Hải quân.
Các quan chức Lầu Năm Góc cho biết lý do chính là ông Phelan không triển khai đủ nhanh các ưu tiên đóng tàu theo định hướng của Tổng thống Donald Trump.
Mâu thuẫn nội bộ kéo dài
Nhiệm kỳ của ông Phelan được mô tả là nhiều sóng gió, một phần do mối quan hệ gần gũi giữa ông và ông Trump. Ông thường xuyên trao đổi trực tiếp với Tổng thống, thậm chí nhắn tin về các dự án đóng tàu vào ban đêm.
Căng thẳng leo thang khi ông Phelan từng đề xuất trực tiếp với ông Trump về việc phát triển một lớp thiết giáp hạm mới, bỏ qua Bộ trưởng Quốc phòng. Sau đó, lãnh đạo Lầu Năm Góc đã hạn chế vai trò của ông bằng cách lập vị trí phụ trách mua sắm tàu ngầm báo cáo trực tiếp lên cấp trên.
Một điểm bất đồng khác là việc ông Hegseth sa thải Chánh văn phòng của ông Phelan – Jon Harrison – vào tháng 10, ngay sau khi ông Hung Cao được phê chuẩn làm Thứ trưởng Hải quân.
Xáo trộn rộng hơn trong Lầu Năm Góc
Vụ việc là một phần trong chuỗi xung đột nội bộ tại Bộ Quốc phòng Mỹ. Ông Hegseth đã sa thải gần hai chục sĩ quan cấp cao, gần đây nhất là Tham mưu trưởng Lục quân Randy George, đồng thời có mâu thuẫn kéo dài với Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll.
Việc cách chức ông Phelan diễn ra ngay giữa hội nghị thường niên lớn nhất của Hải quân, chỉ một ngày sau khi Lầu Năm Góc công bố đề xuất ngân sách, trong đó có 65,8 tỷ USD dành cho đóng tàu.
Hồ sơ và tham vọng dang dở
Trước khi giữ chức, ông Phelan là nhà sáng lập quỹ đầu tư Rugger Management tại Palm Beach và là nhà tài trợ lớn cho chiến dịch tranh cử của ông Trump. Ông nhậm chức Bộ trưởng Hải quân vào tháng 3/2025.
Ông từng cùng Tổng thống Trump công bố kế hoạch đóng lớp thiết giáp hạm mới mang tên Tổng thống, làm nòng cốt cho “Hạm đội Vàng” trong tương lai.
Ngay trước khi bị sa thải, ông Phelan vẫn nhấn mạnh những thành tựu đạt được như hoàn thành mục tiêu tuyển quân sớm và thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong Hải quân. Tuy nhiên, ông thừa nhận quá trình cải tổ tổ chức và hiện đại hóa lực lượng vẫn đang ở giai đoạn đầu.